Muhacir Belgesi ve Köken Belgesi: Bulgaristan Soy Vatandaşlığının Anahtarı

Soy yoluyla Bulgaristan vatandaşlığı başvurusu tek bir soruya indirgenebilir: Bulgar kökeninizi resmî belgeyle kanıtlayabiliyor musunuz?

Bu kanıtın dayanağı, göç dönemine ait muhacir ve köken belgeleridir. Ancak bu belgelerin hepsi aynı şeyi kanıtlamaz. Aradaki fark, çoğu dosyanın takıldığı yerdir.

Köken belgesi nedir?

Köken belgesi, başvuranın Bulgar asıllı bir atadan geldiğini ortaya koyan resmî belgedir. Bulgaristan makamları vatandaşlık durumunu değerlendirirken aradıkları bağ budur.

Kanunun koyduğu iki sınır var.

Birincisi derece: Bulgar asıllı atanın, başvuranın 3. dereceye kadar üst soyunda bulunması gerekir, yani büyük dede/büyük nine düzeyine kadar. 4. derece ve öncesi, soy bağı kusursuz belgelenebilse dahi kapsam dışıdır.

İkincisi kökenin niteliği, ki asıl mesele budur. Kanunun aradığı şey atanın Bulgar asıllı olmasıdır. Bulgaristan’dan göç etmiş olmak veya Bulgar tebaası olmak tek başına yeterli değildir. Bulgar hukuku bu iki kavramı ayrı tutar. Aşağıdaki belgeler göçü ve tabiiyeti gösterir. Sorulması gereken soru, bunların kökeni de ortaya koyup koymadığıdır.

Kökeni kanıtlayan başlıca belgeler

Türkiye’ye göç etmiş ailelerde köken bağına ışık tutan kayıtlar genellikle şunlardır:

• Muhacir kâğıdı / muhacir belgesi: Ailenin göçmen (muhacir) statüsünü gösterir.
• Tabiiyet beyannamesi: Göç sırasındaki tabiiyet durumuna ilişkin beyanı içerir.
• İskân kayıtları: Ailenin Türkiye’de nereye yerleştirildiğini belgeler.
• Atanın Bulgaristan doğum / nüfus kaydı: Kökenin çıkış noktasını gösterir.

Bunlardan yalnızca sonuncusu doğrudan Bulgaristan kayıtlarına dayanır; diğer üçü Türkiye tarafındaki izlerdir. Güçlü bir dosya genellikle iki taraftaki kayıtların birbirini doğrulamasıyla kurulur. İsimlerdeki değişiklikleri açıklayan isim denklik belgesi de bu bütünün parçasıdır.

Bu kayıtlar nerede tutulur?

Aile arşivlerinde, Türkiye’deki nüfus ve tapu-kadastro kayıtlarında, göçmen iskân dosyalarında ve Bulgaristan’daki bölgesel arşivlerde. Hangi belgenin hangisinde olduğu baştan bilinmez; tespit etmek yerinde araştırma gerektirir.

Elde hiçbir belge yoksa

Bu, sanıldığı kadar nadir bir durum değil. Pek çok ailede geriye kalan tek şey birkaç sözlü bilgidir: bir köy adı, yaklaşık bir tarih, değişmeden gelmiş bir soyadı.

Araştırma çoğu zaman zaten buradan başlar. Bu üç ipucu, doğru arşivde doğru fona bakıldığında bir kaydın ucunu yakalamaya yeter. Elde belge olmaması dosyanın kurulamayacağı anlamına gelmez; yalnızca işin arşiv tarafının daha uzun süreceği anlamına gelir.

Tasdik ve tercüme

Bulunan bir belgenin başvuruda geçerli sayılması için genellikle orijinal + apostil + yeminli tercüme + (gerektiğinde) noter tasdiki zinciri gerekir. Bu adımlardan biri eksik kalırsa belge reddedilebilir.

Önce uygunluk, sonra belge

Bu yazıdaki belgelerin peşine düşmeden önce cevaplanması gereken soru şudur: atanız Bulgar asıllı sayılıyor mu?

Kayıtlarda milliyeti “Türk” olarak geçen bir muhacir atası bu şartı karşılamaz; Türk asıllı muhacir aileler için dosyanın önündeki esas engel budur.

Bu, sürecin bittiği anlamına gelmiyor. Romanya etnik kökene değil atanın vatandaşlık durumuna baktığı için, Bulgaristan ölçütüne takılan bir aile orada başvurabilir hâle gelebilir. Aile geçmişini yeniden konuşmaya değer.

Uygunluk netleştikten sonra köken belgelerinin tespitinden tasdikli tercümesine kadar sürecin tamamını sizin adınıza yönetiyoruz. Şartların özeti Bulgaristan vatandaşlığı sayfamızda, yöntemin genel işleyişi soy bağıyla vatandaşlık sayfamızdadır.