Romanya Vatandaşlığında 10. Madde ve 11. Madde Farkı Nedir?
13 Ağustos 2026 · 7 dk okuma
Soy yoluyla Romanya vatandaşlığı başvurusunda en sık karıştırılan ve dosyanın kaderini en çok belirleyen konu şudur: başvurunuz kanunun 10. maddesinden mi yoksa 11. maddesinden mi ilerliyor?
Bu, teknik bir ayrıntı değil. Hangi maddeye girdiğiniz, kaç kuşak geriye gidebileceğinizi belirler. Yanlış maddeden hazırlanmış bir dosya, aylar sonra eksik evrak talebiyle geri döner.
Bu rehberde ikisi arasındaki farkı kanun metnine dayanarak anlatıyoruz.
Önce şu kavram: “derece” ne demek?
Romanya vatandaşlık kanunu (Legea nr. 21/1991), başvuran ile ata arasındaki soy bağına bir üst sınır koyar. Bu sınır “derece” (gradul) ile ölçülür ve aradaki doğum sayısıyla hesaplanır:
| Ata | Derece |
|---|---|
| Anne / baba | 1. derece |
| Dede / nine | 2. derece |
| Büyük dede / büyük nine | 3. derece |
| Büyük dedenin anne-babası | 4. derece |
Buradaki kritik nokta: 4. derece ve öncesi, soy bağı belgelenebilse bile kanunun sınırı dışındadır. Elinizde büyük dedenizin babasına ait kusursuz bir Romanya nüfus kaydı olsa dahi, tek başına başvuru hakkı doğurmaz.
10. madde: 2. dereceye kadar
- madde, Romanya vatandaşlığını kaybetmiş kişileri ve onların 2. dereceye kadar altsoyunu kapsar. Yani en fazla dede/nine düzeyine kadar gidebilirsiniz.
Uygulamada dosyaların çoğu bu maddeden ilerler. Ek bir “neden kaybedildi” şartı aramaz; soy bağının kesintisiz kayıtlarla kanıtlanması esastır.
11. madde: 3. dereceye kadar, ama şarta bağlı
- madde daha geriye izin verir: 3. dereceye, yani büyük dede/büyük nine düzeyine kadar. Ama koşulsuz değil. Kanun metni şöyle der:
“…precum şi descendenţii acestora până la gradul III, pot redobândi ori li se poate acorda cetăţenia română, la cerere…”
Buradaki şart, atanın vatandaşlığı kendi iradesi dışında kaybetmiş olmasıdır: kanunun ifadesiyle “din motive neimputabile lor” (kendilerine yüklenemeyecek sebeplerle) ya da vatandaşlığın “fără voia lor” (iradeleri dışında) ellerinden alınmış olması.
Tipik örnek, 7 Eylül 1940 tarihli Craiova Antlaşması sonrası toprak devriyle yaşanan zorunlu göçtür. Güney Dobruca’nın Bulgaristan’a devri sonrasında yerinden edilen aileler bu tanıma girer.
Bu şart belgelenmek zorundadır. Belgelenemezse dosya 11. maddeden ilerleyemez; 10. maddeye döner ve sınır yeniden 2. dereceye (dede/nine) iner.
İki madde yan yana
| 10. madde | 11. madde | |
|---|---|---|
| Soy bağı sınırı | 2. derece (dede/nine) | 3. derece (büyük dede/nine) |
| Ek şart | — | Vatandaşlığın irade dışı kaybı belgelenmeli |
| Tipik dayanak | Soy bağının kayıtla ispatı | Craiova Antlaşması sonrası zorunlu göç vb. |
| Uygulamadaki yeri | Dosyaların çoğunluğu | Şartı belgelenebilen dosyalar |
Her iki maddede de aranan ortak şartlar
Kanun, 11. madde kapsamındaki başvurular için 8. maddenin 1. fıkrasının b), c) ve e) bentlerindeki şartlara atıf yapar. Bunlar özetle:
- b) Romanya devletine karşı sadakat gösteren bir tutum ve davranış içinde olmak
- c) 18 yaşını doldurmuş olmak
- e) İyi hâl sahibi olmak; vatandaşlığa engel bir suçtan hüküm giymemiş olmak
Buradaki incelik şu: 8. maddedeki dil şartı ayrı bir benttir ve bu atıfın içinde yer almaz. Yani kanunun kendi kurgusunda 10. ve 11. madde başvuruları uzun süre dil şartına tabi değildi. 2025’te bu değişti.
2025 değişikliği: B1 Romence şartı
12 Mart 2025 tarihinde Monitorul Oficial’de (I. Bölüm, No. 218) yayımlanan 14/2025 sayılı kanunla 10. ve 11. madde kapsamındaki başvurular en az B1 düzeyinde Romence bilme şartına bağlandı. Kanun 12 Mart 2025’te yayımlandı; Romanya Anayasası md. 78 uyarınca kanunlar yayımdan üç gün sonra yürürlüğe girdiği için düzenleme 15 Mart 2025 itibarıyla uygulanmaktadır.
Dil bilgisi iki yoldan ispatlanır (ayrıntılı anlatım: Romence dil şartı ve B1 sertifikası rehberi):
- Akredite bir kurumdan alınmış, Avrupa Ortak Dil Çerçevesine (CEFR) göre B1 veya üzeri seviyeyi belgeleyen dil yeterlilik sertifikası (Institutul Limbii Române, Institutul Cultural Român veya “Anul pregătitor” programı akredite edilmiş Romanya üniversiteleri gibi)
- En az 3 yıl Romence eğitim görüldüğünü gösteren, tasdikli okul kaydı
Kimler muaf?
Kanun, muafiyetleri yalnızca iki kalemle sınırlar (15¹. madde, 5. fıkra):
- Kendisi daha önce Romanya vatandaşı olup vatandaşlığını yeniden kazananlar
- Başvuru tarihinde 65 yaşını doldurmuş olanlar
Kanunun kendi ifadesiyle: “Nu au obligaţia de a face dovada cunoaşterii limbii române: a) persoanele care au fost cetăţeni români şi care solicită redobândirea cetăţeniei potrivit art. 10 sau 11; b) persoanele care au împlinit vârsta de 65 de ani la data depunerii cererii…”
Buradaki tuzak: İlk muafiyet, “atası Romanya vatandaşı olanlar” değil, “kendisi Romanya vatandaşı olmuş olanlar” demektir. Türkiye’den ataya dayanarak başvuran torunların büyük çoğunluğu hiçbir zaman Romanya vatandaşı olmadığı için bu muafiyetten yararlanamaz. Dil şartı onlara uygulanır.
Yaş muafiyeti ise bu profildeki birçok başvuran için gerçek bir kolaylıktır: 65 yaşını doldurmuş bir başvuranın dil belgesi sunma zorunluluğu yoktur.
Belge sunma süresi
Kanunun XXI. maddesi, yürürlüğe girdikten sonra 10. ve 11. maddeden başvuranlara dil belgesini kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl içinde sunma imkânı tanıdı. Yani ilk son tarih 15 Mart 2026’ydı.
Aynı maddenin 2. fıkrası, sonucu da açıkça yazar: belge süresi içinde sunulmazsa başvuru “nesusținută” (desteklenmemiş) sayılarak reddedilir. Bu, dosyanın kendiliğinden kapanması demektir.
12 Mart 2026 tarihli 16/2026 sayılı olağanüstü hâl kararnamesiyle (OUG nr. 16/2026) bu süre bir yıl uzatıldı: yeni son tarih Mart 2027. Kaynaklar sürenin son gününü gün düzeyinde farklı verdiği için tarihi ay düzeyinde yazıyoruz; dosyanıza uygulanacak günü başvuru öncesinde ANC nezdinde teyit ediyoruz.
Sertifikayı hangi kurumlardan alabileceğinizi, İstanbul’da sınava girme imkânını ve muafiyetin ayrıntısını Romence dil şartı rehberimizde ayrıca anlattık.
Ailenizin hangi maddeye girdiği baştan belli olmaz
Pratikte en sık karşılaştığımız durum şu: aile “büyük dedem Köstence’den gelmiş” diye başlıyor, ancak göç yılı ve göç edilen bölge netleşmeden hangi maddenin geçerli olacağı bilinemiyor.
Bu ayrımı belirleyen iki bilgi vardır:
- Göç yılı: 1940 sonrası zorunlu göç mü, daha erken bir tarihte gönüllü göç mü?
- Göç edilen yer: toprak devrine konu olan bölge mi?
Bu iki bilgi çoğu zaman ancak arşiv araştırmasıyla kesinleşir. Aile içinde aktarılan tarihler ile nüfus kayıtlarındaki tarihler sıklıkla tutmaz.
Derece ve madde seçiminde sık yapılan üç hata
- Dereceyi yanlış saymak. “Büyük dedem Romanya vatandaşıydı” demek tek başına 11. maddeyi açmaz; irade dışı kayıp şartı ayrıca belgelenmelidir.
- 4. dereceye dayanmak. Kayıt ne kadar sağlam olursa olsun, kanunun sınırı dışındadır.
- Dil şartını “gündemdeki bir öneri” sanmak. 15 Mart 2025’ten beri yürürlüktedir ve muafiyet kapsamına girmiyorsanız dosyanızı doğrudan etkiler.
Dosyanızın hangi maddeye girdiğini birlikte netleştirelim
Ailenizin göç hikâyesini dinleyip hangi maddeden ilerleyebileceğinizi, derece sınırına takılıp takılmadığınızı ve dil şartının size uygulanıp uygulanmadığını ücretsiz ön görüşmede açıkça söylüyoruz. Uygun değilseniz bunu da baştan söylüyoruz.
Genel çerçeve için Romanya vatandaşlığı sayfamıza, sürecin ne kadar sürdüğü ve maliyeti için ayrıntılı rehberimize bakabilirsiniz. Başvuru şansınızı hızlıca ölçmek isterseniz 9 soruluk ön değerlendirme testimizi doldurabilirsiniz.
Kaynak ve doğrulama: Bu rehber, Romanya vatandaşlık kanunu Legea nr. 21/1991 ile onu değiştiren 14/2025 sayılı kanun (Monitorul Oficial I/218, 12 Mart 2025) esas alınarak hazırlanmıştır. Kaynaklar yürürlük ve son başvuru tarihlerini gün düzeyinde farklı verdiği için bu rehberde ay düzeyinde belirtilmiştir. Mevzuat güncellenebilir; başvuru öncesinde şartların dosyanıza güncel yansımasını Romanya Vatandaşlık Otoritesi (ANC) nezdinde teyit ediyoruz. Son gözden geçirme: Ağustos 2026.